Praca może dawać satysfakcję, strukturę dnia i poczucie wpływu. Dla wielu osób jest też źródłem tożsamości i dumy. Trudności pojawiają się w momencie, gdy aktywność zawodowa przestaje być jednym z obszarów życia, a staje się główną strategią radzenia sobie z napięciem i emocjami – formą radzenia sobie opartego na unikaniu (avoidant coping).

Wejście w „tryb zadaniowy” bywa skuteczne – przynajmniej na krótką metę. Kiedy działamy, planujemy i realizujemy cele, mamy mniejszy kontakt z lękiem, smutkiem, wstydem czy poczuciem bezradności. Praca porządkuje rzeczywistość i daje konkretne efekty, co może przynosić ulgę i chwilowo obniżać napięcie. Dodatkowo jest społecznie nagradzana – nadproduktywność często spotyka się z uznaniem, co utrudnia zauważenie, że za aktywnością stoi napięcie, a nie tylko ambicja.

Zdarza się też, że praca pełni funkcję mechanizmu obronnego. Może chronić przed przeżywaniem zależności, bezradności czy potrzeb emocjonalnych wobec innych. Jeśli w przeszłości okazywanie wrażliwości wiązało się z krytyką lub brakiem wsparcia, łatwiej jest oprzeć poczucie bezpieczeństwa na zadaniach i wynikach. Rola osoby „skutecznej” i „niezawodnej” daje poczucie kontroli, ale jednocześnie ogranicza kontakt z własnymi emocjami.

Z perspektywy poznawczo-behawioralnej uciekanie w pracę wiąże się z utrwalonymi przekonaniami kluczowymi i schematami, takimi jak: „jestem wartościowy tylko wtedy, gdy osiągam”, „nie mogę zawieść”, „odpoczynek to strata czasu”. Takie przekonania generują wewnętrzną presję i lęk przed porażką. Praca przynosi wtedy szybką ulgę – redukuje napięcie i działa jak wzmocnienie, ponieważ pozwala uniknąć trudnych emocji.

Mechanizm ten ma charakter unikania emocjonalnego. Zamiast konfrontacji z lękiem, smutkiem czy poczuciem samotności pojawia się działanie. Trudność polega na tym, że emocje nie znikają – pozostają nieprzetworzone, a organizm funkcjonuje w stanie przewlekłego pobudzenia. W dłuższej perspektywie zwiększa to ryzyko wyczerpania, wypalenia zawodowego (burnout) oraz trudności adaptacyjnych.

Dlatego w terapii nie chodzi o to, by „pracować mniej”, lecz by zrozumieć, jaką funkcję regulacyjną pełni praca i rozwinąć bardziej elastyczne, dojrzałe sposoby radzenia sobie z emocjami.